W jakich okolicznościach odbył się szczyt?

Spotkanie w Tallinnie zorganizowała Estonia, która sprawuje obecnie przewodnictwo w formacie NB8. Służyć miało ono konsultacjom sojuszników przed zaplanowanym na lipiec szczytem NATO w Ankarze, który zadecyduje o dalszej transformacji Sojuszu. Obejmie ona przejęcie przez europejskich członków większej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo w wyniku redukcji obecności militarnej USA w Europie, a także dalsze zwiększanie przez nich nakładów na obronność. Kontekstem spotkania w Tallinnie były też niedawne incydenty związane z upadkiem ukraińskich dronów w krajach bałtyckich i w Finlandii. Odbyło się ono w czasie, gdy na forum UE toczy się dyskusja na temat otwarcia pierwszego klastra w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy, a także o niemieckiej propozycji nadania jej statusu „członka stowarzyszonego”, która może faktycznie opóźnić proces akcesyjny.

Jakie są ustalenia szczytu?

W oświadczeniu końcowym ze szczytu w Tallinnie państwa NB8 podkreśliły rolę NATO jako gwaranta bezpieczeństwa Europy i zobowiązały się wydawać 5% PKB na obronność na długo przed 2035 r. Uznały także potrzebę rozbudowy przemysłów obronnych przy wsparciu UE. Zadeklarowały dalszą pomoc wojskową dla Ukrainy oraz poparcie dla trwałego i sprawiedliwego pokoju i dla jej członkostwa w UE i NATO. Zapowiedziały także kontynuację presji sankcyjnej na Rosję i dalsze działania wymierzone w rosyjskie sektory energetyczny i finansowy oraz „flotę cieni”, co ma doprowadzić do bezwarunkowego zawieszenia broni i rozmów pokojowych. Państwa NB8 ogłosiły także dalsze pogłębianie współpracy gospodarczej, przede wszystkim w obszarze nowych technologii. Na marginesie spotkania Ukraina podpisała z Łotwą porozumienie, które przewiduje rozszerzenie kooperacji w dziedzinie dronów i systemów ich zwalczania, a z Estonią uzgodniła rozpoczęcie współpracy przy produkcji taniego uzbrojenia antydronowego. Prezydent Zełenski i premier Norwegii Jonas Gahr Støre omówili ponadto kwestię dostaw na Ukrainę norweskich systemów obrony powietrznej.

Jak państwa NB8 współpracują z Ukrainą i jakie są perspektywy dalszego wsparcia?

Podczas szczytu opublikowano także wspólną deklarację NB8 i Ukrainy o wzmocnieniu współpracy w obszarze bezpieczeństwa i obrony. Państwa bałtyckie i nordyckie poparły w niej otwarcie do końca lipca br. wszystkich klastrów negocjacyjnych w ukraińskich rozmowach z UE. Zapowiedziały także starania o uzyskanie na szczycie NATO w Ankarze dalszego wsparcia dla Ukrainy, przede wszystkim w obszarze obrony powietrznej. Podkreśliły przy tym, że są jednymi z największych donatorów pomocy dla niej – od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji przeznaczyły na ten cel ok. 45 mld euro. W ramach NATO oraz UE państwa NB8 lobbują za dalszym pogłębianiem współpracy, która ma doprowadzić do członkostwa Ukrainy w obu organizacjach. Są one także inicjatorami projektów pomocowych, np. Mechanizmu Tallińskiego, który wspiera ochronę ukraińskiej cywilnej infrastruktury cybernetycznej, czy Modelu Duńskiego, który finansuje rozbudowę ukraińskiego przemysłu obronnego. Norwegia jest także inicjatorem programu pomocy humanitarnej i rozwojowej Nansen, który jest jedną z największych bilateralnych inicjatyw wsparcia Ukrainy. Do 2030 r. norweski rząd przeznaczy na jego rzecz ponad 25 mld euro.

Czym skutkuje włączanie Ukrainy w rozmowy formatów regionalnych?

Ukraina poszukuje węższych formuł współpracy z tymi członkami UE i NATO, którzy prezentują najbliższe jej interesom podejście do kwestii bezpieczeństwa i zagrożeń ze strony Rosji. W tym celu włączyła się jako gość w spotkania formatu NB8 w Tallinnie czy w maju br. w szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki i państw nordyckich w Bukareszcie. Ułatwia to stronom realizację wspólnych przedsięwzięć politycznych, wojskowych i gospodarczych. Włączenie Ukrainy do rozmów formatów regionalnych wzmacnia ich wagę, co może być wykorzystane do promocji ich agendy. Obecność prezydenta Zełenskiego na szczytach w Tallinnie i Bukareszcie sprzyjała rozwiązywaniu problemów dwustronnych między Ukrainą a Łotwą i Estonią, związanych z upadkami ukraińskich dronów na ich terytoriach. Pozwoliła także, by uczestnicy tych formatów mogli skutecznie demonstrować wobec pozostałych sojuszników problemy bezpieczeństwa na wschodniej i północnej flance NATO i UE. Ułatwiła także wypracowanie porozumień z Ukrainą, m.in. w kwestii rozwoju współpracy technologicznej i przemysłowej w dziedzinie bezzałogowców czy przekazywania ukraińskich doświadczeń siłom zbrojnym państw regionu.