Jakie cele kryją się za rosyjskimi atakami na infrastrukturę krytyczną i naruszaniem granic państwowych? W jaki sposób zakłócenia sygnału GNSS wpływają na bezpieczeństwo ruchu morskiego oraz lotniczego? Czy eskalacja działań oznacza, że Rosja nie cofa się już przed prowokacjami, które mogą przynieść ofiary śmiertelne? Jak cywilne i wojskowe służby mogą skutecznie przeciwdziałać operacjom wymierzonym w nasze społeczeństwa również we współpracy z sojusznikami? To tylko kilka z pytań, na które odpowiadamy w raporcie pt. Biała księga rosyjskich aktów sabotażu i dywersji wobec członków Rady Państw Morza Bałtyckiego.

[Pobierz pełną wersję raportu PDF]

Skala i metody rosyjskich operacji

Od momentu rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji na Ukrainę Rosja zintensyfikowała działania hybrydowe przeciwko państwom NATO, szczególnie tym, które najaktywniej wspierały ukraiński opór. W tym gronie znaleźli się członkowie Rady Państw Morza Bałtyckiego. To przeciwko nim podjęto zdecydowaną większość aktów dywersji i sabotażu odnotowanych w Europie od lutego 2022 roku.

Rosja stosuje wobec regionu całe spektrum narzędzi:

• Akty dywersji i sabotażu wymierzone w infrastrukturę krytyczną.
• Incydenty graniczne: Naruszanie przestrzeni powietrznej oraz granic morskich.
• Zakłócenia sygnału GNSS (radiowych transmisji satelitarnych), stwarzające problemy w funkcjonowaniu żeglugi morskiej i powietrznej.
• Oddziaływanie kognitywne, którego celem jest spowodowanie wymiernych szkód, testowanie reakcji państw oraz wywołanie w społeczeństwach poczucia rosnącego zagrożenia.

Rekomendacje: Jak przeciwdziałać zagrożeniom hybrydowym?

Ofensywna natura rosyjskich działań świadczy o dążeniu do destabilizacji państw NATO i UE. Skuteczna obrona wymaga wypracowania wspólnych mechanizmów:

• Ścisła współpraca służb: Zapewnienie wysokiego poziomu świadomości sytuacyjnej dzięki koordynacji działań (na poziomie krajowym i międzynarodowym) wojskowych i cywilnych służb wywiadowczych, kontrwywiadowczych, straży granicznych i policji.
• Specjalny system wymiany informacji: Wykorzystanie bliskości geograficznej i potencjału państw RPMB do szybkiego dzielenia się danymi o zagrożeniach.
• Jednoznaczna atrybucja sprawców: Publiczne wskazywanie Rosji jako autora ataków. Brak jednoznacznej atrybucji utrudnia podejmowanie skoordynowanych działań prewencyjnych i odwetowych.
• Katalog dobrych praktyk: Opracowanie wspólnych reguł monitorowania, raportowania i reagowania na znane i powtarzalne schematy działań Rosji.

Dopiero pełne spektrum spójnych działań podjętych przez wszystkie państwa regionu oraz struktury NATO i UE może skutecznie wpłynąć na Rosję i zmniejszyć ryzyko kolejnych incydentów.

Autorzy: Filip Bryjka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Kozioł

[POBIERZ PEŁNY RAPORT]