Stosunki Korei Płn. z Rosją do 2022 r.

Stosunki Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej z Federacją Rosyjską po upadku Związku Radzieckiego w 1991 r. były problematyczne z punktu widzenia władz w Pjongjangu. Wynikało to głównie z dziedzictwa końca ZSRR, który w 1990 r. nawiązał stosunki dyplomatyczne z Republiką Korei, co KRLD uznała za zdradę. Federacja Rosyjska co prawda utrzymywała stosunki z Koreą Płn., ale była nastawiona przede wszystkim na rozwój współpracy z władzami w Seulu. Pod koniec lat 90. doszło do poprawy relacji, czego przejawem była m.in. wizyta prezydenta Władimira Putina w Pjongjangu w 2000 r. i podpisanie traktatu o przyjaźni, dobrym sąsiedztwie i współpracy, który zastąpił wygasły w 1996 r. traktat KRLD–ZSRR z 1961 r.[1] Również przywódca KRLD Kim Dzong Il kilkukrotnie odwiedził Rosję: w 2001, 2002 i 2011 r. Rosja była też uczestnikiem rozmów sześciostronnych w latach 2003–2008, które były poświęcone programowi nuklearnemu KRLD. Oficjalnie popierała też dialog międzykoreański, proponując rozwój połączeń infrastrukturalnych i energetycznych między swoim terytorium a obiema Koreami. Równocześnie przestała być najważniejszym partnerem gospodarczym Korei Płn., w czym zastąpiły ją Chiny. Zła sytuacja ekonomiczna Rosji i jej odejście od stosowania cen preferencyjnych w eksporcie surowców energetycznych do KRLD doprowadziły do drastycznego spadku wymiany handlowej. O ile jeszcze w 1990 r. ZSRR odpowiadał za 53,3% handlu zagranicznego Korei Płn., o tyle w 2000 r. Federacja Rosyjska odpowiadała za 2% jej obrotów handlowych, a w 2022 r. – tylko za 0,2%[2]. Ambitne projekty inwestycyjne Rosji w infrastrukturę energetyczną i kolejową KRLD pozostały niezrealizowane ze względu na ogromne koszty, sankcje ONZ nałożone na Koreę Płn. i jej totalitarny charakter, przejawiający się m.in. ryzykiem nacjonalizacji i ograniczeniami przemieszczenia się[3].

Zaangażowanie Rosji było powieleniem polityki Chin wobec KRLD. Przejawiało się to m.in. poparciem rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ z lat 2006–2017, w których potępiono Koreę Płn. i nałożono na nią sankcje po tym, jak przeprowadziła testy nuklearne i rakietowe. Przez lata Rosja zdawała się szanować chińskie wpływy na Półwyspie Koreańskim i akceptować status gracza drugo- czy wręcz trzecioplanowego. Korea Płn. nie postrzegała Rosji jako kluczowego partnera, choć potrafiła jednoznacznie ją wesprzeć, np. uznając aneksję Krymu w 2014 r. W zamian uzyskała umorzenie 90% długu z czasów sowieckich o wartości 11 mld dol. W 2019 r. Kim Dzong Un odbył pierwszą wizytę w Rosji od objęcia władzy w 2011 r. We Władywostoku Putin i Kim nie podpisali żadnych porozumień, a ich spotkanie służyło wzmocnieniu pozycji KRLD w jej rozmowach z USA i Koreą Płd.[4]

Rosyjska inwazja na Ukrainę w lutym 2022 r. stała się punktem zwrotnym w stosunkach KRLD z Rosją i przyczyniła się do zdynamizowania kontaktów oraz współpracy w wymiarach politycznym, gospodarczym i wojskowym.

Rozwój współpracy KRLD z Rosją po 2022 r.

Współpraca polityczna

W wymiarze politycznym Korea Płn. jednoznacznie poparła rosyjską agresję na Ukrainę. 2 marca 2022 r. w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, jako jedno z zaledwie pięciu państw, zagłosowała przeciwko przyjęciu rezolucji potępiającej Rosję. Uznała też tzw. Doniecką i Ługańską Republikę Ludową, utworzone przez Rosję na okupowanej przez nią wschodniej Ukrainie. W zamian KRLD oczekiwała od Rosji przyzwolenia na dalszy rozwój swojego potencjału nuklearno-rakietowego, podważania zachodniej polityki sankcji i zacieśnienia współpracy politycznej przeciwko USA[5]. Brak pożądanych sukcesów na froncie i wyczerpywanie się rezerw amunicji skłoniły Rosję do intensyfikacji dialogu politycznego z KRLD w nadziei na otrzymanie wsparcia wojskowego. Regularne kontakty na wysokim szczeblu zapoczątkowała wizyta ministra obrony Siergieja Szojgu w Pjongjangu w lipcu 2023 r. (pierwsza wizyta szefa tego resortu w Korei Płn. od 1991 r.) przy okazji obchodów 70. rocznicy zawarcia rozejmu kończącego wojnę koreańską. Utorowała ona też drogę do dostaw amunicji i uzbrojenia z KRLD. We wrześniu 2023 r., podczas swojej najdłuższej wizyty zagranicznej od rozpoczęcia rządów, Kim Dzong Un spotkał się w Rosji z Władimirem Putinem[6]. W czerwcu 2024 r. rosyjski prezydent przyjechał do Pjongjangu, co było pierwszą wizytą przywódcy Rosji w KRLD od 2000 r.[7] Podpisany wówczas traktat o wszechstronnym partnerstwie strategicznym nadał wzajemnym stosunkom charakter traktatowego sojuszu[8]. Art. 4. zawiera klauzulę zobowiązującą strony do udzielenia sobie wszelkiej pomocy, włącznie z wojskową, w reakcji na agresję zbrojną, zgodnie z art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych, który dotyczy prawa do samoobrony. Choć postanowienia traktatu nie zakładają automatycznego udzielenia wsparcia militarnego, to w porównaniu z traktatem północnokoreańsko-sowieckim z 1961 r. są bardziej rozbudowane, zawierają m.in. zobowiązanie do konsultacji na wypadek konfliktu (art. 3.) i wspólnego wzmacniania zdolności obronnych, np. w formie wspólnych ćwiczeń (art. 8.)[9].

Rosja wspiera też Koreę Płn. politycznie, de facto uznając ją za państwo atomowe i przyzwalając na rozwój jej programów nuklearnego i rakietowego. Od 2022 r. wspólnie z Chinami wetowała amerykańskie projekty rezolucji RB ONZ proponujące nałożenie kolejnych sankcji na KRLD. W marcu 2024 r. zawetowała rezolucję RB ONZ przedłużającą mandat panelu eksperckiego ds. wdrażania sankcji wobec tego państwa, co sprawiło, że reżim sankcyjny został pozbawiony mechanizmu monitorowania[10]. Rosyjskie władze wielokrotnie podkreślały ponadto suwerenne prawo KRLD do rozwoju wszelkich zdolności obronnych i odrzucały potrzebę jej denuklearyzacji[11].

Współpraca wojskowa

Współpraca wojskowa stała się filarem relacji Korei Płn. z Rosją, korzystnej zwłaszcza dla tej drugiej. Według informacji południowokoreańskiej Agencji Wywiadu Wojskowego od sierpnia 2023 r. do lutego 2026 r. KRLD dostarczyła do Rosji ok. 33 tys. kontenerów, które mogłyby pomieścić nawet 15 mln sztuk amunicji artyleryjskiej 152 mm. Poza amunicją tego kalibru dostawy objęły m.in. pociski artyleryjskie 122 mm i 130 mm, rakietowe 122 mm i 107 mm oraz moździerzowe 120 mm, 60 mm, 82 mm i 140 mm. KRLD dostarczyła też Rosji działa samobieżne M-1989 Koksan 170 mm, wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe M-1991 240 mm (łącznie 220 sztuk), pociski balistyczne krótkiego zasięgu Hwasong-11 (co najmniej 248), przeciwpancerne pociski kierowane Bulsae-4, stare haubice i armaty polowe D-20, D-30, M-30, M-46, D-74 oraz ręczne granatniki przeciwpancerne[12]. Doniesienia południowokoreańskiego wywiadu wojskowego pokrywają się z raportami innych instytucji z lat 2025–2026, choć szacunki co do skali wsparcia są zróżnicowane[13].

Amunicja artyleryjska i moździerzowa była dostarczana drogą morską z północnokoreańskiego portu Rajin do rosyjskich portów Wostocznyj i Dunaj przez cztery rosyjskie statki: Angara, Maria, Maia-1 i Lady R. Następnie amunicja była transportowana koleją do magazynów w pobliżu granicy z Ukrainą. Cięższe platformy, takie jak np. systemy artyleryjskie, były dostarczane z KRLD koleją, a pociski balistyczne samolotami transportowymi Ił-76 i An-124. Szacuje się, że większość (ok. 70%) przekazanej amunicji 122 mm i 152 mm pochodziła z północnokoreańskich rezerw. Najprawdopodobniej od końca 2022 r. KRLD udało się rozbudować zdolności produkcyjne, m.in. dzięki dostawom potrzebnych materiałów z Rosji i Chin, co pozwoliło dostarczać pociski nowo wyprodukowane[14].

Dostawy amunicji artyleryjskiej z Korei Płn. okazały się szczególnie ważne dla Rosji w sytuacji topniejących rezerw oraz ograniczeń produkcyjnych jej przemysłu zbrojeniowego. Przebieg działań wojennych na Ukrainie pokazuje, że masowe ostrzały artyleryjskie pozostają kluczowym założeniem operacyjnym armii rosyjskiej[15]. Doniesienia ukraińskiego wywiadu, potwierdzone w raportach organizacji pozarządowych, wskazywały, że KRLD dostarczyła od 40% do nawet 70% amunicji artyleryjskiej używanej przez Rosję przeciwko Ukrainie[16].

Poza amunicją i sprzętem wojskowym KRLD od października 2024 r. wysłała do Rosji 16 tys. żołnierzy, którzy zostali rozmieszczeni w obwodzie kurskim (początkowo 12 tys., w kolejnych miesiącach ich liczba wzrosła). Ponadto od września 2025 r. trafił tam 1 tys. północnokoreańskich inżynierów wojskowych do rozminowywania terenu oraz 5 tys. pracowników do odbudowy infrastruktury. Według źródeł ukraińskich i południowokoreańskich z lutego i marca 2026 r. w obwodzie kurskim nadal stacjonują wojska północnokoreańskie, jednak liczba żołnierzy nie została określona[17].

Prawdopodobnie doszło też do zacieśnienia współpracy w zakresie operacji cybernetycznych między grupami hakerskimi z Rosji i Korei Płn. W 2025 r. pojawiły się raporty sugerujące koordynację działań i korzystanie ze wspólnej infrastruktury i narzędzi przez północnokoreańskie grupy Lazarus i Moonstone Sleet oraz rosyjskie Qilin, Medusa i Gamaredon. Współpraca może obejmować ataki na instytucje innych państw, wykradanie informacji i nielegalne pozyskiwanie zasobów finansowych[18].

Współpraca gospodarcza

Ustalenie faktycznej skali i zakresu północnokoreańsko-rosyjskiej współpracy gospodarczej jest utrudnione ze względu na brak wiarygodnych danych. KRLD nie publikuje statystyk makroekonomicznych, a Rosja po 2022 r. przestała upubliczniać wiele danych, a te, które są udostępniane, mogą być zafałszowane, np. nie uwzględniać handlu towarami objętymi sankcjami. Część wymiany handlowej może mieć też charakter barteru. W świetle obostrzeń wynikających z rezolucji RB ONZ nałożonych na KRLD w latach 2016–2017 można przyjąć, że znaczna część kontaktów gospodarczych Korei Płn. z Rosją jest nielegalna. Według oficjalnych danych rosyjskich wartość dwustronnej wymiany handlowej wzrosła z 3,78 mln dol. w 2022 r. do 34,4 mln w 2023 r. i 52,9 mln dol. między styczniem a majem 2024 r., co sugeruje powrót do stanu sprzed pandemii COVID-19[19]. Są to znikome wartości na tle wymiany handlowej Korei Płn. z Chinami (2,64 mld dol.), która odpowiadała za 98% handlu zagranicznego KRLD w 2024 r.[20]

W grudniu 2022 r., po dwóch latach przerwy spowodowanej zamknięciem północnokoreańskich granic w trakcie pandemii, Rosja wznowiła dostawy ropy naftowej do KRLD. Według panelu ONZ ds. wdrażania sankcji przeciw KRLD Federacja Rosyjska w 2023 r. wyeksportowała do Korei Płn. 105 845 baryłek ropy naftowej[21]. Wiele wskazuje na to, że w 2024 r. Rosja zintensyfikowała dostawy produktów ropopochodnych do KRLD drogą morską, nie raportując tego panelowi ekspertów ONZ. Opracowanie Open Source Centre wskazuje, że tylko między marcem a listopadem 2024 r. do Korei Płn. trafiło niemal 1,17 mln baryłek rosyjskiej ropy, co stanowiło ponad dwukrotność limitu nałożonego przez RB ONZ (500 tys. baryłek rocznie)[22]. Zgodnie z innymi szacunkami od marca 2024 r. do czerwca 2025 r. Korea Płn. mogła otrzymać z Rosji nawet 2,37 mln baryłek ropy[23]. Rosja przekazała też KRLD żywność – według oficjalnych rosyjskich danych od 2024 r. do połowy 2025 r. było to 32,6 tys. ton produktów rolnych, głównie mąki pszennej, cukru, oleju słonecznikowego, wieprzowiny, soi i kukurydzy[24]. Szacunki wywiadu Korei Płd. sugerują nawet, że produktów tych było kilkukrotnie więcej[25].

Od 2023 r. zwiększyła się też liczba przekroczeń granicy przez obywateli obu państw. Według informacji rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB) w 2023 r. 1117 Koreańczyków z Północy odwiedziło Federację Rosyjską, a 1238 Rosjan udało się do KRLD[26]. Duża liczba północnokoreańskich obywateli przyjechała do Rosji w 2024 r. (13221, z czego 7887 na wizach studenckich)[27]. Z danych FSB wynika, że tendencja ta utrzymała się w 2025 r., kiedy to Rosja wydała obywatelom Korei Płn. 36413 wiz, z czego 35839 stanowiły wizy studenckie, które zapewne służyły obejściu sankcji[28]. Było to prawdopodobnie związane z otwarciem rosyjskiego rynku dla większej liczby północnokoreańskich robotników, co jest niezgodne z rezolucjami RB ONZ nr 2371 i 2397. Szacuje się, że liczba robotników może obecnie wynosić od 15 tys. do nawet 50 tys. Tylko w 2025 r. Korea Płn. miała wysłać co najmniej 12 tys. robotników do rosyjskich fabryk dronów w Tatarstanie[29]. W proceder wysyłania Koreańczyków do pracy w Rosji – mającej najpewniej charakter przymusowy – były włączone zarówno północnokoreańskie firmy powiązane z instytucjami rządowymi zaangażowanymi w rozwój programów nuklearnego i rakietowego, jak i przedsiębiorstwa rosyjskie[30]. Sprowadzenie robotników z KRLD wpisywało się m.in. w deklaracje władz Kraju Nadmorskiego, które w listopadzie 2023 r. zapowiedziały możliwość użytkowania ziem uprawnych przez północnokoreańskich rolników[31]. Od 2024 r. przywrócone zostały też kontakty turystyczne, co przełożyło się na wizyty grup rosyjskich turystów w Korei Płn. – w 2024 r. przyjechało 1957 osób, a w 2025 r. – 5075[32].

Od 2023 r. Rosja ułatwia Korei Płn. dostęp do międzynarodowego systemu finansowego w takim zakresie, w jakim sama go zachowała. Przejawem tego jest m.in. odmrażanie aktywów północnokoreańskich w rosyjskich bankach (zamrożonych m.in. na mocy rezolucji RB ONZ nr 2094 z 2013 r.), umożliwianie transakcji północnokoreańskich instytucji finansowych przy użyciu kont rublowych i zgoda na tworzenie przez KRLD spółek w Rosji i otwieranie rachunków dla północnokoreańskich banków. Rosyjskie działania są jawnym naruszeniem rezolucji RB ONZ nr 1718, która obliguje państwa do zapobiegania finansowaniu proliferacji przez KRLD[33].

Po 2022 r. wzrosła intensywność kontaktów przedstawicieli resortów gospodarczych Rosji i Korei Płn. W listopadzie 2023 r. wznowiono doroczne spotkania międzyrządowej komisji ds. współpracy handlowej, gospodarczej, naukowej i technicznej (powołana w 1991 r., ostatnie spotkanie w 2019 r.). Rosyjskim delegacjom przewodniczył Aleksandr Kozłow, minister zasobów naturalnych i ekologii, a północnokoreańskim – Yun Jong Ho, minister zewnętrznych stosunków gospodarczych. Rozmowy dotyczyły m.in. zwiększenia eksportu rosyjskiej żywności i wspólnego wydobycia metali ziem rzadkich, złota, żelaza i węglowodorów na morzu. W sierpniu 2025 r. Irkucki Narodowy Uniwersytet Techniczny we współpracy z holdingiem RosGeo rozpoczął szkolenia północnokoreańskich geologów w zakresie wydobycia uranu. Zainteresowanie Rosji północnokoreańskim przemysłem wydobywczym odzwierciedla brak poszanowania przez nią sankcji oenzetowskich – rezolucja RB ONZ nr 2270 zakazuje eksportu przez KRLD złota, tytanu, wanadu i metali ziem rzadkich, a nr 2375 – ustanawiania joint ventures z Koreą Płn.

Do Rosji udawały się też liczne delegacje pracowników resortów gospodarczych Korei Płn. Przykładowo w maju 2024 r. delegacja na czele z Ri Chung Gilem, przewodniczącym Komisji Nauki i Technologii, odwiedziła Centrum Innowacji Skołkowo (rosyjska „dolina krzemowa”) i Rosyjską Akademię Nauk, co mogło odzwierciedlać północnokoreańskie zainteresowanie zaawansowanymi technologiami cywilnymi i wojskowymi. Nawiązanie współpracy między uniwersytetami mogło natomiast służyć jako pretekst dla wysyłania specjalistów IT do pracy w rosyjskich firmach technologicznych[34]. Innym przykładem była wizyta w Moskwie delegacji na czele z ministrem energii Kim Yu Ilem w październiku 2025 r., podczas której strona rosyjska wyraziła zainteresowanie modernizacją przestarzałej infrastruktury energetycznej KRLD[35].

Z punktu widzenia współpracy gospodarczej ważne były też kontakty KRLD z graniczącym z nią rosyjskim Krajem Nadmorskim. Jego gubernator Oleg Kożemjako odwiedził Pjongjang w grudniu 2023 r. i marcu 2024 r., a rozmowy dotyczyły m.in. ustanowienia regularnych połączeń kolejowych między rosyjskim Ussuryjskiem a północnokoreańskimi Tumangang i Rajin. Korea Płn. miała być też zainteresowana rozwojem połączeń morskich między Władywostokiem a portami Kosong, Rajin, Chongjin i Wonsan. Zdynamizowaniu kontaktów ma służyć też budowany od marca 2025 r. most drogowy nad rzeką Tumen, w pobliżu istniejącego mostu kolejowego[36].

Strategiczne znaczenie sojuszu z Rosją dla Korei Płn.

Korzyści polityczne

Sojusz z Rosją ma dla Korei Płn. zarówno charakter transakcyjny, jak i strategiczne znaczenie, zapewniając jej korzyści, na jakie nie może liczyć w relacjach z innymi państwami. Ścisła współpraca ze stałym członkiem RB ONZ umocniła pozycję KRLD w gronie państw sprzeciwiających się polityce Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników. Demontaż reżimu sankcyjnego ONZ przez Rosję osłabił też międzynarodowe narzędzia nacisku na Koreę Płn. Działania Rosji od 2022 r. świadczą o faktycznym uznania KRLD za państwo atomowe i przyzwoleniu czy wręcz wsparciu jej programów nuklearnego i rakietowego[37]. Korzyści te pozwalają Korei Płn. nie tylko funkcjonować z myślą o przetrwaniu w warunkach presji i sankcji, lecz także aktywnie kontestować liberalny porządek międzynarodowy.

W stosunkach dwustronnych po raz pierwszy od zakończenia zimnej wojny KRLD stała się dla Rosji ważnym partnerem. Zacieśnienie więzi z Północą kosztem stosunków z Południem odwróciło niekorzystny z punktu widzenia KRLD trend w koreańskiej polityce Rosji, która w ostatnich 30 latach preferowała współpracę z Republiką Korei. Rosyjskie wsparcie wzmocniło Północ w rywalizacji międzykoreańskiej, zaostrzonej od 2023 r.[38] Współpraca z Rosją, w tym udział w wojnie na Ukrainie, stała się też istotnym elementem wewnętrznego przekazu ideologiczno-propagandowego KRLD, kształtującego jej współczesną tożsamość polityczną.

Sojusz z Rosją wzmacnia też kierunek polityki zagranicznej Korei Płn. zapoczątkowany po nieudanych negocjacjach z administracją Donalda Trumpa w latach 2018–2019. Po 30 latach uznawania dialogu z USA za priorytet w polityce zagranicznej Korea Płn. prawdopodobnie odeszła od tego celu i uznała kompleksowe porozumienie za niemożliwe[39]. Współpracując z Rosją, KRLD wzmocniła swoją pozycję względem Stanów Zjednoczonych zarówno obecnie, w czasie braku kontaktów, jak i w perspektywie ewentualnych rozmów służących wynegocjowaniu korzystnych ustaleń dla Korei Płn., takich jak np. osłabienie sojuszu USA z Koreą Płd.

KRLD zdywersyfikowała też swoją politykę zagraniczną, zyskując drugiego, obok ChRL, sojusznika. Pomaga jej to równoważyć wpływy Chin, choć pozostają one kluczowym partnerem gospodarczym, którego Rosja nie jest w stanie zastąpić[40]. Bliższe związki z Federacją Rosyjską umożliwiły Korei Płn. stopniową odbudowę międzynarodowych kontaktów po latach pandemii, a wcześniej podlegania sankcjom. Świadczyły o tym jej zainteresowanie BRICS (m.in. udział jej minister spraw zagranicznych w wydarzeniach towarzyszących szczytowi w Rosji w 2024 r.) i rosyjsko-białoruskimi formatami eurazjatyckimi oraz rozwojem stosunków z Białorusią (wzajemne wizyty szefów dyplomacji w 2024 r. zwieńczone wizytą Alaksandra Łukaszenki w Pjongjangu w marcu 2026 r.) i wybranymi państwami Azji Południowo-Wschodniej[41].

Korzyści militarne

Korea Płn. czerpie wiele korzyści militarnych ze współpracy z Rosją. Wojna na Ukrainie służy jako poligon doświadczalny dla amunicji, uzbrojenia i żołnierzy z KRLD. Ci ostatni zyskują doświadczenie bojowe w warunkach współczesnego konfliktu zbrojnego, zwłaszcza w zakresie obsługi dronów, walki elektronicznej i znajomości zachodniego sprzętu, co może posłużyć do szkolenia Koreańskiej Armii Ludowej. Rosja może być też łącznikiem dla KRLD w kontaktach z innymi państwami i podmiotami pozapaństwowymi, zwłaszcza w Afryce i na Bliskim Wschodzie, które mogą być zainteresowane północnokoreańskim uzbrojeniem[42].

Rosja wzmacnia też potencjał militarny KRLD poprzez realizowane lub planowane dostawy różnego rodzaju systemów uzbrojenia i technologii potrzebnych do ich rozwoju. Korea Płn. otrzymała z Rosji co najmniej jeden lądowy system obrony powietrznej Pancyr-S1 oraz od jednego do trzech jego morskich wariantów. Zostały one zamontowane na rodzimej produkcji niszczycielach klasy Choe Hyon, zwodowanych zapewne we współpracy z Rosją (pierwszy z trzech został pokazany w kwietniu 2024 r.)[43]. KRLD prawdopodobnie otrzymała też od sojusznika systemy walki elektronicznej, wykorzystywane do zakłócania sygnału GPS[44]. Możliwe, że Rosja zaoferowała Korei Płn. również myśliwce MiG-29 i Su-27, choć jak dotąd nie odnotowano ich dostaw[45]. Może też wspierać rozwój północnokoreańskiej amunicji krążącej i dronów rozpoznawczych oraz statków powietrznych wczesnego ostrzegania[46]. Rosyjskie wsparcie stało też zapewne za sukcesem w postaci umieszczenia na orbicie północnokoreańskiego satelity wojskowego Mallignyong-1 w maju 2023 r., co może sugerować dalszą współpracę w tym obszarze[47].

Rosja prawdopodobnie wspiera też technologicznie programy nuklearne i rakietowe KRLD. Przykładem jest udoskonalanie używanych na Ukrainie pocisków krótkiego zasięgu Hwasong-11. Możliwe jest rosyjskie wsparcie w zakresie wiedzy, technologii i komponentów do budowy okrętów podwodnych o napędzie jądrowym[48]. Z kolei kooperacja z rosyjskimi grupami hakerskimi może dostarczyć KRLD wiedzy i narzędzi do paraliżowania instytucji w państwach uważanych za wrogie (zwłaszcza w Korei Płd. i USA).

Korzyści gospodarcze

Sojusz z Rosją zapewnia KRLD korzyści gospodarcze, przede wszystkim w efekcie pogwałcenia przez Rosję reżimu sankcyjnego ONZ[49]. Wysłanie kilkudziesięciu tysięcy robotników do Federacji Rosyjskiej i do Donbasu (w celu odbudowy infrastruktury) może pozwolić Korei Płn. pozyskiwać dewizy o wartości nawet setek milionów dolarów rocznie[50]. Dostawy produktów ropopochodnych i żywności z Rosji odpowiadają na najbardziej naglące potrzeby północnokoreańskiej gospodarki. Umożliwienie dostępu do rosyjskiego systemu bankowego pozwala zaś KRLD na obchodzenie sankcji i finansowanie programów zbrojeniowych.

KRLD prawdopodobnie uzyskała znaczne korzyści finansowe z wysłania żołnierzy na front rosyjsko-ukraiński. Zakładając co najmniej 2 tys. dol. miesięcznego uposażenia dla każdego z żołnierzy i rekompensaty za śmierć (od 6 do 10 tys. dol.), szacuje się, że KRLD mogła uzyskać nawet ponad 500 mln dol.[51] Problematyczne jest oszacowanie faktycznych korzyści finansowych z wysłania amunicji i uzbrojenia do Rosji. Raport Korea Institute for Defense Analyses szacuje, że eksport ten mógł przynieść KRLD nawet 19,2 mld dol.[52] Wyliczenia te wydają się jednak przesadzone, ponieważ opierają się na rynkowych cenach amunicji i sprzętu wojskowego oraz w niedostatecznym stopniu uwzględniają prawdopodobnie dużą skalę rozliczeń barterowych między Koreą Płn. a Rosją[53].

Niezależnie od faktycznej skali korzyści finansowych, dostawy amunicji i uzbrojenia sprawdzonego w warunkach bojowych podniosły atrakcyjność północnokoreańskiej oferty zbrojeniowej dla innych państw. Popyt Rosji na uzbrojenie stymuluje eksport z Korei Płn. i rozwój jej przemysłu ciężkiego oraz chemicznego[54]. Zaangażowanie Rosji w modernizację infrastruktury energetycznej i przemysłu wydobywczego mogłoby przyczynić się do rozwoju gospodarki KRLD, ale na razie pozostaje w sferze spekulacji.

Silne i słabe strony sojuszu KRLD z Rosją

Największą siłą sojuszu Korei Płn. i Rosji jest jego obustronnie korzystny charakter, co skłania oba państwa do jego kontynuowania. Choć to Chiny gwarantują przetrwanie ekonomiczne Korei Płn., Rosja oferuje jej obecnie największe korzyści polityczne i militarne. Z rosyjskiej perspektywy ważne jest to, że KRLD pozostaje największym i najbardziej niezawodnym źródłem bezpośredniego wsparcia militarnego w wojnie z Ukrainą. Dostawy dużej ilości amunicji artyleryjskiej umożliwiają Rosji kontynuowanie działań zbrojnych na dużą skalę, a wsparcie północnokoreańskich żołnierzy ułatwiło odbicie obwodu kurskiego z rąk ukraińskich. Korea Płn. mogła spełnić oczekiwania Rosji dzięki dużym zapasom amunicji i rozbudowanemu kompleksowi wojskowo-przemysłowemu, który zapewne pozwala na kontynuowanie produkcji na eksport. Spoiwem łączącym oba państwa na poziomie strategicznym jest ich determinacja w ograniczaniu wpływów USA i ich sojuszników.

Współpraca rosyjsko-północnokoreańska ma też ograniczenia i nie jest przesądzone, że będzie długotrwała. Jako że stanowi następstwo wojny na Ukrainie, zawieszenie broni lub zakończenie konfliktu może doprowadzić do spowolnienia lub zakończenia kooperacji w obecnym kształcie. W takim scenariuszu to Rosja, zainteresowana głównie amunicją i sprzętem wojskowym z Korei Płn., byłaby mniej skłonna kontynuować współpracę na szeroką skalę, choć mogłaby mieć potrzebę uzupełnienia zapasów dostawami z KRLD.

Rosja nie ma potencjału gospodarczego, aby stać się głównym partnerem KRLD, zapewniającym jej długoterminowy rozwój. Eksport północnokoreańskiej amunicji i sprzętu wojskowego służy tylko kilku sektorom (zwłaszcza przemysłowi ciężkiemu i chemicznemu) i nie stanowi impulsu dla gospodarki cywilnej. Gospodarki obu państw nie są ponadto komplementarne – Federacja Rosyjska posiada dobra, które także Korea Płn. może eksportować, takie jak surowce naturalne i owoce morza. Rosja, pomna niepowodzeń inwestycyjnych w KRLD w ostatnich 25 latach, może także nie chcieć inwestować znacznych kwot w tym kraju.

Możliwe jest też, że korzyści materialne uzyskiwane przez KRLD są o wiele mniejsze niż wartość dostaw amunicji i sprzętu wojskowego do Rosji. Według jednego z raportów z września 2025 r. Korea Płn. dostarczyła Rosji uzbrojenie i amunicję o wartości od 5,6 do 9,8 mld dol., podczas gdy w zamian uzyskała żywność, ropę i sprzęt wojskowy o wartości od 457 mln dol. do 1,19 mld dol.[55] Utrzymanie takiej relacji podważałoby długoterminową opłacalność ekonomiczną współpracy dla KRLD. Należy też brać pod uwagę prawdopodobne ograniczenia dalszych dostaw uzbrojenia z Korei Płn., które wynikają z nieznanych zdolności produkcyjnych, słabej infrastruktury i przerw w dostawach energii elektrycznej. KRLD może też nie być skłonna przekazywać dużą ilość amunicji i uzbrojenia ze względu na konieczność utrzymania znacznych rezerw na własne potrzeby.

Współpracę północnokoreańsko-rosyjską mogą też ograniczać Chiny i ich presja polityczna i gospodarcza na oba państwa. Choć ChRL jest zainteresowana korzystnym dla Rosji rozstrzygnięciem wojny na Ukrainie, czemu sprzyja wsparcie udzielane przez KRLD, to sojusz Pjongjang–Moskwa stanowi też dla niej wyzwanie. Już teraz Korea Płn. wykorzystuje rosyjskie wsparcie do wzmocnienia własnej pozycji w stosunkach z Chinami, które w obawie przed osłabieniem swoich wpływów przywróciły w 2025 r. kontakty z KRLD na najwyższym szczeblu[56]. Korea Płn., dozbrojona i zachęcana przez Rosję do eskalacji, może sprowokować kryzys w regionie, co byłoby niepożądane przez ChRL.

Współpraca północnokoreańsko-rosyjska nie jest bezgraniczna. Korea Płn. nie zamierza uzależniać się od sojuszu z Rosją, której nie traktuje jako wiarygodnego gwaranta swojego bezpieczeństwa. Rosyjska bierność w odniesieniu do porwania prezydenta Wenezueli przez USA i amerykańskiego ataku na Iran utwierdza Koreę Płn. w przekonaniu, że Rosja nie udzieliłaby jej wsparcia wojskowego w przypadku konfliktu na Półwyspie Koreańskim. Władze w Moskwie mogą z kolei obawiać się, że KRLD będzie wykradać technologie wojskowe (do czego już dochodziło) dzięki ułatwionemu dostępowi do rosyjskich uczelni. Rosja może też nie być skłonna wspierać rozwój pocisków międzykontynentalnych KRLD w obawie, że w przyszłości mogłaby być podatna na jej szantaż nuklearny.

Implikacje dla Europy

Sojusz Korei Płn. z Rosją stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa Europy i Azji Wschodniej. Rosyjska zdolność do prowadzenia operacji ofensywnych przeciwko Ukrainie byłaby po 2023 r. poważnie ograniczona bez dużej ilości amunicji dostarczonej przez Koreę Płn. O skali problemu w 2024 r. mówił m.in. ówczesny szef ukraińskiego wywiadu wojskowego Oleg Budanow, który północnokoreańskie dostawy amunicji nazwał „największym problemem”[57]. Wsparcie Korei Płn. ma więc bezpośredni wpływ na zdolność Rosji do kontynuowania wojny na Ukrainie i zwiększa prawdopodobieństwo rosyjskiego zwycięstwa, co zagraża bezpieczeństwu innych państw Europy. Tym samym KRLD stała się ważną częścią nieformalnego bloku antyzachodniego, przy czym wykazuje gotowość i zdolność do wywierania wpływu na bezpieczeństwo poza swoim regionem. Bardzo małe prawdopodobieństwo zakończenia w krótkim okresie działań zbrojnych na Ukrainie sprawia, że Korea Płn. i Rosja mają wszelkie powody, aby kontynuować współpracę. Rośnie też zagrożenie wspólnymi działaniami hybrydowymi Rosji i Korei Płn., w tym cyberatakami, przeciwko celom w Europie.

Zbliżenie północnokoreańsko-rosyjskie unaoczniło skalę ograniczeń unijnej produkcji amunicji – KRLD wysłała do Rosji nawet kilkunastokrotnie więcej pocisków artyleryjskich niż cała UE do Ukrainy. Współpraca Rosji z Koreą Płn. podważa skuteczność reżimu sankcyjnego ONZ, który przez lata był istotnym narzędziem polityki państw zachodnich wobec KRLD. Wzmocniła też pozycję negocjacyjną KRLD przed ewentualnymi rozmowami z USA.

Sojusz północnokoreańsko-rosyjski ukazuje skalę współzależności bezpieczeństwa między Europą a regionem Azji i Pacyfiku. Pogłębiając współpracę z Koreą Płn., Rosja dąży nie tylko do wygranej w wojnie na Ukrainie, lecz także do utrzymania potencjału destabilizacji w Azji Wschodniej. Ma to służyć odciąganiu uwagi i zasobów USA od Europy, testowaniu amerykańskich zobowiązań wobec Japonii i Korei Płd. oraz nakłanianiu tych państw do ograniczenia pomocy dla Ukrainy. Korea Płn. może z kolei wykorzystać doświadczenia w wojnie z Ukrainą i rosyjską pomoc sprzętowo-technologiczną w ewentualnych przyszłych działaniach przeciwko państwom regionu.

Skala wyzwań i zagrożeń wynikających ze współpracy Korei Płn. z Rosją powinna skłonić NATO, UE i państwa europejskie do traktowania KRLD jako realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa Europy.

• Konieczne jest pogłębienie współpracy politycznej i wywiadowczej między NATO, UE, Koreą Płd., Japonią i Ukrainą. Powinna być ona ukierunkowana na analizę i utrudnianie transferów amunicji, uzbrojenia i technologii wojskowych między KRLD i Rosją. Szczególnie istotne jest pogłębienie dialogu w obszarze bezpieczeństwa przez UE i jej państwa członkowskie z Republiką Korei, której obecne władze unikają konfrontacyjnej postawy wobec KRLD i Rosji.
• W interesie państw europejskich jest dalsze wspieranie militarne Ukrainy, w tym jej zdolności do uderzeń dalekiego zasięgu, pozwalających atakować m.in. magazyny z amunicją i uzbrojeniem pochodzącym z Korei Płn. Zdolności tego rodzaju powinny rozwijać też państwa wschodniej flanki NATO.
• Państwa europejskie powinny przekonywać Stany Zjednoczone, że współpraca rosyjsko-północnokoreańska musi być integralną częścią rozmów w sprawie zakończenia wojny na Ukrainie. Sojusz Rosji z Koreą Płn. zagraża także interesom amerykańskim – pomoc Korei Płn. umożliwia kontynuację wojny na Ukrainie na warunkach rosyjskich, a wsparcie Rosji dla KRLD może zdestabilizować sytuację na Półwyspie Koreańskim. Również w dialogu politycznym z Chinami warto sygnalizować, że ich działanie na rzecz ograniczenia rosyjsko-północnokoreańskiej współpracy wojskowej mogłoby być istotnym wkładem w zakończenie wojny na Ukrainie.
• UE powinna zmienić swoje podejście do KRLD i odejść od przestarzałej, ustanowionej w 1995 r., polityki „krytycznego zaangażowania”. Nowa powinna uwzględniać rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa Europy ze strony Korei Płn. Konieczne jest zwiększenie wymiany informacji między UE, NATO i państwami członkowskimi na temat dostaw amunicji i uzbrojenia z KRLD do Rosji, możliwego transferu rosyjskich technologii wojskowych do Korei Płn. oraz zagrożeń cybernetycznych z jej strony. Z uwagi na wspieranie rozwoju północnokoreańskich programów nuklearnego i rakietowego Rosja powinna być traktowana przez UE jako państwo de facto sprzyjające proliferacji broni jądrowej. W związku z tym reżim sankcyjny UE powinien być nie tylko uszczelniany – dzięki efektywniejszej wymianie wewnątrz Unii i z partnerami informacji dotyczących naruszeń i obchodzenia restrykcji przez KRLD i Rosję, lecz także poszerzony, m.in. o rosyjskie instytucje finansowe umożliwiające proliferację. Równocześnie UE powinna pozostać otwarta na wznowienie dialogu politycznego z KRLD pod warunkiem zaprzestania przez nią militarnego wspierania Rosji. Wskazane jest utrzymanie gotowości do wznowienia pomocy humanitarnej i rozwojowej, a także kontaktów kulturalnych i naukowych.
• Polska powinna wspierać takie zmiany w polityce UE wobec KRLD. W przypadku niemożności ich wprowadzenia – np. z powodu braku woli politycznej wszystkich państw członkowskich – wskazane jest forsowanie ich w formatach koalicji chętnych i współpracy dwustronnej. W interesie Polski leży utrzymanie regularnych kontaktów dyplomatycznych z KRLD – przywrócenie pełnej funkcjonalności polskiej ambasady w Pjongjangu i dalsze działanie północnokoreańskiej ambasady w Warszawie. Za ich pośrednictwem należy podkreślać, że wsparcie KRLD dla Rosji jest sprzeczne z interesami Polski, a także wskazywać na gotowość rozwoju kontaktów w przypadku zaprzestania północnokoreańskiego zaangażowania w wojnę w Europie. Członkostwo Polski w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych, która monitoruje warunki zawieszenia broni po wojnie koreańskiej, obliguje też Polskę do podnoszenia wszelkich kwestii zagrażających pokojowi na Półwyspie Koreańskim, w tym destabilizujących działań Rosji.