W ramach projektu „Bilans członkostwa – Europa przyszłości” czołowe polskie think tanki analizują ewolucję wybranych polityk Unii Europejskiej w ciągu ostatnich 20 lat. Ta perspektywa nie jest przypadkowa. Pokrywa się z czasem polskiej obecności w UE, kiedy już jako państwo członkowskie współtworzyliśmy jej rzeczywistość polityczną, ekonomiczną i prawną. 

Polska przez wszystkie lata swojego członkostwa była aktywnym uczestnikiem procesu integracji. Jako jedno z 28, a następnie 27 państw członkowskich, nie zawsze mogła przeforsować każdy element swojego stanowiska – jest to doświadczenie wszystkich, nawet największych państw UE. Tym bardziej cenne jest wskazanie, w jak wielu sprawach Polska miała trafne rozpoznanie problemów politycznych Europy, które pomogłoby rozwiązać lub przynajmniej zminimalizować trudne kwestie, z jakimi dziś się mierzymy. 

Lepsze zrównoważenie konkurencyjności gospodarki i klimatu, lepsze wyważenie polityki migracyjnej i bezpieczeństwa, czy w końcu ambitny rozwój rynku wspólnotowego w miejsce protekcjonizmu to polski wkład w integrację europejską, z którego powinniśmy czerpać także dziś. 

Skutecznie i na czas zachęciliśmy Europę do silniejszego zaangażowania w naszym wschodnim sasiedztwie. Partnerstwo Wschodnie wytyczyło drogę do umów stowarzyszeniowych UE z Ukrainą, Gruzją i Mołdawią, bez których nie byłoby otwartego procesu dalszego rozszerzenia UE na Wschód. To dalsze przesuwanie strategicznych granic Zachodu.

Dlatego chcieliśmy w gronie wiodących polskich think tanków przyjrzeć się nie tylko ewolucji Unii Europejskiej wobec zmian w naszym otoczeniu, ale i zwrócić uwagę na polski wkład, polską argumentację, polskie racje i nierzadko polski wpływ na bieg spraw w UE. 

Te 20 lat to okres deklarowanego niekiedy głośno, a czasem ciszej, zaledwie praktycznie, strategicznego konsensusu w sprawach polskiego interesu politycznego i gospodarczego w Europie. To właśnie budowało polską siłę i autorytet. I nadal może tę polską – dobrze rozumianą – pewność siebie budować!  

Dziś ma to znaczenie szczególne, ponieważ projekt europejski przechodzi proces poważnych i w pełni uzasadnionych zmian. Na tym polskim doświadczeniu można wiele zbudować. Nie każda zmiana jest automatycznie zmianą na lepsze. Kiedy w politycznej przestrzeni Europy, w tym Polski, pojawiają się postulaty, których skutkiem byłyby raczej zgliszcza niż odnowa kontynentu i realna obrona jego interesów politycznych i gospodarczych, warto zwrócić uwagę na nasze doświadczenia w Unii. Także po to, byśmy w Europie poczuli się bardziej u siebie. Mamy ku temu silne powody, o których chcielibyśmy tutaj przypomnieć. 

Konrad Szymański
Kierownik projektu