Bilans członkostwa - Europa przyszłości

22.10.2026

W ramach projektu „Bilans członkostwa – Europa przyszłości” czołowe polskie think tanki analizują ewolucję wybranych polityk Unii Europejskiej w ciągu ostatnich 20 lat. Ta perspektywa nie jest przypadkowa. Pokrywa się z mecenatem polskiej obecności w UE, kiedy już jako państwo członkowskie współtworzyliśmy jej rzeczywistość polityczną, ekonomiczną i prawną. 

Polska przez wszystkie lata swojego członkostwa była aktywnym uczestnikiem procesu integracji. Jako jedno z 28, a następnie 27 państw członkowskich, nie zawsze mogła przeforsować każdy element swojego stanowiska – jest to doświadczenie wszystkich, nawet największych państw UE. Tym bardziej cenne jest wskazanie, w jak wielu sprawach Polska miała trafne rozpoznanie problemów politycznych Europy, które pomogłoby rozwiązać lub przynajmniej zminimalizować trudne kwestie, z jakimi dziś się mierzymy. 

Lepsze zrównoważenie konkurencyjności gospodarki i klimatu, lepsze wyważenie polityki migracyjnej i bezpieczeństwa, czy w końcu ambitny rozwój rynku wspólnotowego w miejsce protekcjonizmu to polski wkład w integrację europejską, z którego powinniśmy czerpać także dziś. 

Skutecznie i na czas zachęciliśmy Europę do silniejszego zaangażowania w naszym wschodnim sasiedztwie. Partnerstwo Wschodnie wytyczyło drogę do umów stowarzyszeniowych UE z Ukrainą, Gruzją i Mołdawią, bez których nie byłoby otwartego procesu dalszego rozszerzenia UE na Wschód. To dalsze przesuwanie strategicznych granic Zachodu.

Dlatego chcieliśmy w gronie wiodących polskich think tanków przyjrzeć się nie tylko ewolucji Unii Europejskiej wobec zmian w naszym otoczeniu, ale i zwrócić uwagę na polski wkład, polską argumentację, polskie racje i nierzadko polski wpływ na bieg spraw w UE. 

Te 20 lat to okres deklarowanego niekiedy głośno, a czasem ciszej, zaledwie practicalnie, strategicznego konsensusu w sprawach polskiego interesu politycznego i gospodarczego w Europie. To właśnie budowało polską siłę i autorytet. I nadal może tę polską – dobrze rozumianą – pewność siebie budować!  

Dziś ma to znaczenie szczególne, ponieważ projekt europejski przechodzi proces poważnych i w pełni uzasadnionych zmian. Na tym polskim doświadczeniu można wiele zbudować. Nie każda zmiana jest automatycznie zmianą na lepsze. Kiedy w politycznej przestrzeni Europy, w tym Polski, pojawiają się postulaty, których skutkiem byłyby raczej zgliszcza niż odnowa kontynentu i realna obrona jego interesów politycznych i gospodarczych, warto zwrócić uwagę na nasze doświadczenia w Unii. Także po to, byśmy w Europie poczuli się bardziej u siebie. Mamy ku temu silne powody, o których chcielibyśmy tutaj przypomnieć. 

Konrad Szymański
Kierownik projektu

 
RAPORTY
Okładka raportu: JAK UNIA WPŁYWA NA ŚWIAT? Oddziaływanie zewnętrzne Unii Europejskiej

JAK UNIA WPŁYWA NA ŚWIAT?
Oddziaływanie zewnętrzne Unii Europejskiej

Redaktor: Przemysław Biskup

Autorzy: Przemysław Biskup, Daniel Szeligowski, Jakub Pieńkowski, Wojciech Wojtasiewicz, Tomasz Żornaczuk, Michał Wojnarowicz, Julia Sochacka, Marcin Terlikowski

Bilans oddziaływania zewnętrznego Unii Europejskiej w latach 2004–2026 ujawnia wyraźną asymetrię między jej ogromnym potencjałem gospodarczym i regulacyjnym a ograniczoną zdolnością do samodzielnego kształtowania bezpieczeństwa międzynarodowego. Choć polityka rozszerzenia okazała się najskuteczniejszym narzędziem transformacji państw aspirujących, wpływ UE na rozstrzyganie kluczowych konfliktów ograniczały braki wojskowe oraz rozbieżności interesów państw członkowskich – widoczne m.in. w wieloletniej, błędnej ocenie zagrożenia ze strony Rosji, którą zweryfikowała dopiero pełnoskalowa agresja na Ukrainę w 2022 roku.

Główna siła Unii leży w geoekonomii – potencjale rynku wewnętrznego, wspólnej polityce handlowej i sankcyjnej – a także we wspieraniu europejskiego filaru NATO poprzez rozwój przemysłu obronnego. Z perspektywy Polski członkostwo w UE po 2004 r. pozwoliło wpływać na politykę wschodnią i zmieniać europejską percepcję zagrożeń, jednak lekcją z ostatnich dwóch dekad pozostaje konieczność łączenia integracji europejskiej z silnymi więziami transatlantyckimi i własnym potencjałem obronnym.

POBIERZ RAPORT

 
Okładka raportu: BEZPIECZEŃSTWO, KONKURENCYJNOŚĆ I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ. Polska w polityce energetycznej Unii Europejskiej

BEZPIECZEŃSTWO, KONKURENCYJNOŚĆ I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ
Polska w polityce energetycznej Unii Europejskiej

Redaktor: Amanda Dziubińska

Autorzy: Amanda Dziubińska, Agata Łoskot-Strachota, Tymon Pastucha

Dwie dekady członkostwa Polski w Unii Europejskiej przyniosły głęboką transformację krajowej energetyki – od systemu opartego na węglu oraz głębokiej zależności od rosyjskiego gazu i ropy po coraz bardziej zintegrowany z europejskim rynkiem, zdywersyfikowany i coraz mniej emisyjny sektor energetyczny. Członkostwo w UE zapewniło Polsce dostęp do instrumentów finansowych, prawnych i rynkowych, wspierających modernizację infrastruktury, rozwój konkurencji i bezpieczeństwo dostaw. Polska także aktywnie współkształtowała politykę energetyczną UE, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, solidarności, konkurencji i ograniczania zależności od Rosji.

Doświadczenia ostatnich dwóch dekad pokazują zarówno korzyści płynące z integracji, jak i rosnące w ostatnich latach napięcia między bezpieczeństwem energetycznym, konkurencyjnością gospodarki a celami klimatycznymi. W obliczu nowych zagrożeń geopolitycznych, postępującej elektryfikacji i wysokich kosztów transformacji Polska stoi przed koniecznością określenia swoich priorytetów w UE. Kluczowym wyzwaniem będzie pogodzenie dalszej integracji rynków i solidarności europejskiej z zachowaniem krajowych zdolności wytwórczych, przystępnych cen energii oraz swobody kształtowania miksu energetycznego. Raport przedstawia bilans dotychczasowych doświadczeń i wskazuje najważniejsze dylematy unijnej polityki energetycznej na kolejne lata.

POBIERZ RAPORT